شروع زودهنگام فصل آنفلوانزا و اهمیت واکسیناسیون در اکتبر

مقدمه

هر سال با سرد شدن هوا، ویروس آنفلوانزا بار دیگر در جوامع انسانی فعال می‌شود و موجی از بیماری‌های تنفسی را به همراه می‌آورد. اما آنچه امسال توجه متخصصان را جلب کرده، شروع زودهنگام فعالیت این ویروس در برخی مناطق است. بر اساس داده‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، در هفته منتهی به ۲۶ سپتامبر، حدود ۳٫۴ درصد از نمونه‌های تنفسی آزمایش‌شده در آزمایشگاه‌های بالینی مثبت بودند که این میزان حدود هفت برابر رقم مشابه در سال گذشته است. این افزایش نگرانی‌ها را درباره شدت فصل پیش‌رو برانگیخته و بر اهمیت زمان‌بندی واکسیناسیون تأکید می‌کند.

الگوی شیوع و زیرگروه‌های ویروس

آنفلوانزای فصلی عمدتاً توسط سه زیرگروه ویروسی ایجاد می‌شود: دو زیرگروه از ویروس آنفلوانزای A به نام‌های H1N1 و H3N2 و یک زیرگروه از آنفلوانزای B به نام ویکتوریا. در فصل گذشته، نوعی از H3N2 به نام زیرشاخه K که به‌سرعت منتشر می‌شد، غالب بود. امسال در نمونه‌های آنفلوانزای A که توسط آزمایشگاه‌های بهداشت عمومی زیرگروه‌بندی شده‌اند، ۹۶ درصد به H1N1 تعلق داشته‌اند. این آمار تنها تصویری لحظه‌ای از وضعیت کنونی است و لزوماً پیش‌بینی نمی‌کند که H1N1 در تمام فصل غالب بماند.

دکتر ویلیام شافنر، استاد پزشکی پیشگیری و بیماری‌های عفونی دانشگاه وندربیلت، آنفلوانزای A و B را به خواهر و برادر تشبیه می‌کند که بسیار به هم مرتبط‌اند اما ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را دارند. به گفته او، سویه‌های آنفلوانزای A معمولاً outbreaks بزرگ‌تر اول فصل را ایجاد می‌کنند، در حالی که سویه‌های B به‌آرامی گسترش می‌یابند و بیشتر موارد اواخر فصل را تشکیل می‌دهند.

اهمیت تطابق واکسن با سویه‌های در گردش

ویروس آنفلوانزا هدفی متحرک است و مدام جهش می‌یابد، به‌ویژه در پروتئین سطحی به نام هماگلوتینین (hemagglutinin) که ویروس از آن برای اتصال به سلول‌های انسانی استفاده می‌کند. هماگلوتینین هدف اصلی واکسن‌های آنفلوانزا است. زمانی که ویژگی‌های سویه‌های در گردش با آنچه در واکسن گنجانده شده تفاوت داشته باشد، معمولاً فصل دشوارتری پیش رو خواهد بود. با این حال، هنوز برای اظهارنظر قطعی درباره میزان تطابق واکسن امسال با ویروس‌های در گردش زود است.

زمان بهینه واکسیناسیون

CDC برای همه افراد ۶ ماهه و بالاتر واکسن سالانه آنفلوانزا را توصیه می‌کند. آنفلوانزا به‌ویژه برای کودکان زیر ۵ سال، بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر، افراد با بیماری‌های مزمن و زنان باردار خطرناک است، زیرا این گروه‌ها بیشتر در معرض عفونت شدید قرار دارند. موارد جدی آنفلوانزا می‌تواند به عوارضی مانند ذات‌الریه، سپسیس و التهاب مغز یا قلب منجر شود و در برخی موارد کشنده باشد.

زمان‌بندی واکسیناسیون اهمیت زیادی دارد. CDC معمولاً واکسیناسیون در ماه‌های جولای و آگوست را برای بیشتر بزرگسالان توصیه نمی‌کند، زیرا محافظت واکسن در طول فصل ممکن است کاهش یابد. اما با توجه به شروع زودهنگام آنفلوانزا، دکتر شافنر می‌گوید: «اکتبر زمان ایده‌آل برای واکسیناسیون است، و امسال حتی بیشتر.» محافظت از بلافاصله پس از تزریق شروع می‌شود، اما رسیدن به حداکثر قدرت حدود دو هفته طول می‌کشد.

میزان اثربخشی واکسن

میزان محافظت واکسن آنفلوانزا بسته به فصل متفاوت است و تا حدی به تطابق فرمولاسیون آن با سویه‌های در گردش بستگی دارد. دکتر پل آفیت، مدیر مرکز آموزش واکسن بیمارستان کودکان فیلادلفیا، می‌گوید محافظت در برابر بیماری علامت‌دار در گروه‌های سنی مختلف متفاوت است و واکسن‌ها در پیشگیری از بیماری شدیدتر «کمی مؤثرتر» هستند. CDC تخمین می‌زند که واکسن در دهه گذشته بین ۲۹ تا ۵۶ درصد در پیشگیری از موارد آنفلوانزایی که فرد را به مراکز درمانی می‌کشاند، مؤثر بوده است. اگرچه واکسن در پیشگیری از موارد خفیف آنفلوانزا قابل‌اعتماد نیست، اما به گفته شافنر بهترین عملکرد را در «دور نگه داشتن شما از بیمارستان، بخش مراقبت‌های ویژه و گورستان» دارد.

گزینه‌های جدید: واکسن‌های mRNA

در آگوست سال جاری، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اولین واکسن آنفلوانزای mRNA به نام mFlusiva را برای بزرگسالان ۵۰ سال و بالاتر تأیید کرد. واکسن‌های سنتی آنفلوانزا حاوی قطعات خالص‌شده ویروس هستند، اما در واکسن mRNA، واکسن حاوی «نقشه» ژنتیکی آن پروتئین‌هاست؛ یعنی مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های ژنتیکی که سلول‌های بدن از آن‌ها استفاده می‌کنند. در مورد mFlusiva، این دستورالعمل‌ها کدکننده هماگلوتینین از هر سه زیرگروه آنفلوانزا هستند. mRNA سپس در بدن تجزیه می‌شود و به گفته شافنر «نمی‌تواند بر مواد ژنتیکی انسان تأثیر بگذارد.»

چشم‌انداز فصل پیش‌رو

CDC در چشم‌انداز فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۷ پیش‌بینی کرده است که این فصل احتمالاً متوسط خواهد بود، هرچند اطمینان آن نسبت به این پیش‌بینی کم تا متوسط است. شروع زودهنگام فصل لزوماً به معنای فصل شدید نیست. اینکه آیا این شروع زودهنگام به یک فصل سنگین آنفلوانزا منجر می‌شود یا خیر، در هفته‌های آینده روشن‌تر خواهد شد؛ زمانی که گزارش‌های هفتگی نظارت CDC نشان دهد آیا موارد ابتلا در غرب کشور ادامه می‌یابد یا خیر.

نتیجه‌گیری

در مجموع، شواهد نشان می‌دهد که ویروس آنفلوانزا امسال زودتر از معمول فعال شده است و واکسیناسیون به‌موقع، به‌ویژه در ماه اکتبر، بهترین راه برای کاهش خطر بیماری شدید و عوارض آن است. واکسن آنفلوانزا اگرچه محافظت کامل ایجاد نمی‌کند، اما نقش حیاتی در پیشگیری از بستری شدن و مرگ دارد. بنابراین، توصیه متخصصان روشن است: دریافت واکسن را به تأخیر نیندازید.