گزارش IEEE: مهندسی برای خیر عمومی و تأثیر اجتماعی فناوری

مقدمه

مهندسی و فناوری تنها ابزارهایی برای ساخت دستگاه‌های پیشرفته نیستند؛ می‌توانند نیرویی برای حل مشکلات اجتماعی و بهبود زندگی انسان‌ها باشند. سازمان IEEE (مؤسسه مهندسان برق و الکترونیک) به‌تازگی گزارش تأثیر اجتماعی ۲۰۲۵ خود را منتشر کرده است. این گزارش نشان می‌دهد که بیش از ۵۰۰ هزار عضو این سازمان در سراسر جهان چگونه با اجرای برنامه‌های داوطلبانه، فناوری را در خدمت خیر عمومی به کار می‌گیرند. در این مقاله، مهم‌ترین برنامه‌های این گزارش را بررسی می‌کنیم و می‌بینیم که مهندسی چگونه می‌تواند به بهبود ایمنی کودکان در فضای مجازی، کمک به آسیب‌دیدگان بلایای طبیعی، آموزش نسل جوان و کاهش شکاف دیجیتال کمک کند.

حفاظت از کودکان در فضای آنلاین

یکی از برجسته‌ترین برنامه‌های گزارش‌شده، همکاری IEEE با سیاست‌گذاران اندونزی برای تدوین مقرراتی جدید با هدف حفاظت از کودکان در فضای آنلاین است. این مقررات که نخستین در نوع خود در منطقه به شمار می‌رود، بر پایه دو استاندارد IEEE طراحی شده است: استاندارد IEEE 2089-2021 برای چارچوب خدمات دیجیتال متناسب با سن بر اساس اصول 5Rights، و استاندارد IEEE 2089.1-2024 برای طراحی و ارزیابی سامانه‌های تأیید سن.

این استانداردها به توسعه‌دهندگان کمک می‌کنند تا محصولات و خدمات آنلاین را به گونه‌ای طراحی کنند که برای کودکان ایمن و مناسب باشند. برای مثال، سامانه‌های تأیید سن می‌توانند بدون نقض حریم خصوصی، اطمینان حاصل کنند که کاربران در رده سنی مناسب قرار دارند. این برنامه نمونه‌ای روشن از این است که چگونه مهندسی می‌تواند به سیاست‌گذاری اجتماعی کمک کند و از آسیب‌های احتمالی فناوری بر کودکان جلوگیری نماید.

خودروی امدادی MOVE: فناوری در خدمت بحران

برنامه دیگر، خودروی امدادی MOVE (Mobile Outreach Vehicle) است که IEEE آن را در هند راه‌اندازی کرده است. این خودرو منابع آموزشی را به جوامع محلی می‌برد و در زمان بحران، پشتیبانی ارتباطی و فناوری را برای امدادگران و بازماندگان فراهم می‌کند. برای نمونه، در سال ۲۰۲۴ این خودرو به آسیب‌دیدگان طوفان‌های هلن و میلتون در جنوب شرق ایالات متحده کمک کرد.

وقتی خودروهای MOVE در حال امداد نیستند، در رویدادهای آموزشی STEM (علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات) شرکت می‌کنند. این برنامه نشان می‌دهد که فناوری می‌تواند در شرایط اضطراری جان انسان‌ها را نجات دهد و پس از بحران نیز به آموزش و توانمندسازی جامعه کمک کند.

موزه جهانی IEEE: حفظ تاریخ فناوری

موزه جهانی IEEE که توسط مرکز تاریخ IEEE توسعه یافته است، نمایشگاه‌های سیار برگزار می‌کند تا عموم مردم را با تاریخ فناوری و تأثیر آن بر جامعه آشنا کند. نمایشگاه‌هایی مانند «سیگنال‌های نادیده: انقلاب رادیویی ادوین هاوارد آرمسترانگ» و «ریزتراشه‌هایی که جهان را تکان دادند» نمونه‌ای از این تلاش‌ها هستند. این موزه به مردم کمک می‌کند تا درک بهتری از روند تحول فناوری و نقش آن در زندگی امروزی پیدا کنند.

EPICS در IEEE: پروژه‌های دانشجویی برای جامعه

برنامه EPICS در IEEE به سازمان‌های غیرانتفاعی راه‌حل‌های فناورانه ارائه می‌دهد و در عین حال تجربه عملی دانشجویان کارشناسی را گسترش می‌دهد. در سال گذشته، مبلغ ۲۹۰ هزار دلار به رکورد بی‌سابقه‌ای از پروژه‌های خدماتی در سراسر جهان اختصاص یافت. یکی از ۴۸ پروژه، در مقدونیه انجام شد که در آن تیمی از دانشجویان دستگاه‌های حس‌گر و نمایشگر مبتنی بر اینترنت اشیا برای اندازه‌گیری و افزایش آگاهی از آلودگی هوا در شهر اسکوپیه طراحی کردند. این پروژه نمونه‌ای از پیوند آموزش مهندسی با حل مشکلات واقعی جامعه است.

TryEngineering: الهام‌بخشی به نسل آینده

ابتکار TryEngineering در IEEE با هدف ترغیب دانش‌آموزان پیش‌دانشگاهی به ادامه تحصیل در رشته‌های فناوری و مهندسی طراحی شده است. این برنامه در سال گذشته ۷۰٬۳۷۹ دلار کمک‌هزینه به ۵۸ برنامه در سراسر جهان اهدا کرد. یکی از این برنامه‌ها، مؤسسه تابستانی TryEngineering است که یک اردوی تابستانی ۹ روزه برای دانش‌آموزان ۱۳ تا ۱۷ ساله برگزار می‌کند. در سال گذشته بیش از ۳۱۰ دانش‌آموز در این اردو شرکت کردند و با مباحث هوافضا و هوش مصنوعی آشنا شدند. هرچند در این برنامه به هوش مصنوعی نیز پرداخته می‌شود، اما هدف اصلی، آموزش مهندسی و علوم پایه است.

انجمن افتخاری IEEE-HKN: خدمات داوطلبانه

انجمن افتخاری IEEE-Eta Kappa Nu (IEEE-HKN) با بیش از ۲۶۰ شعبه دانشگاهی و بیش از ۲۰۰ هزار عضو، به ترویج تعالی در آموزش و کار حرفه‌ای مهندسی می‌پردازد. اعضای این انجمن در سال گذشته ۱۱۰٬۴۴۲ ساعت داوطلبانه به دانشگاه‌ها و جوامع محلی خدمت کردند و ۸۲۷ رویداد خدماتی و ۱۳۷ فعالیت آموزشی STEM برگزار نمودند. این فعالیت‌ها نشان‌دهنده تعهد مهندسان به مسئولیت اجتماعی است.

چالش اتصال ناشده‌ها: پل زدن بر شکاف دیجیتال

مسابقه سالانه IEEE Connecting the Unconnected Challenge از استارتاپ‌ها، سازمان‌های مردمی و دانشگاه‌ها می‌خواهد راه‌حل‌های نوآورانه برای کاهش شکاف دیجیتال ارائه دهند. برندگان سال گذشته شامل شبکه اینترنت پرسرعت اجتماعی مبتنی بر انرژی خورشیدی در تانزانیا، روشی کم‌هزینه برای دسترسی به اینترنت با استفاده از رادیو FM و سرویس پیام کوتاه، و راهبردی برای استفاده از زیرساخت اینترنت روستایی هند برای ارائه خدمات پزشکی به مناطق دورافتاده و محروم بودند. این پروژه‌ها نشان می‌دهند که فناوری می‌تواند زندگی مردم در مناطق محروم را به طور چشمگیری بهبود بخشد.

پشتیبانی از تلاش‌های اقلیمی پایدار

IEEE به تبادل دانش فنی و اطلاعات برای توسعه فناوری‌های سازگار با اقلیم پایدار کمک می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که این سازمان در گفت‌وگوهای مقابله با تغییر اقلیم نقش کلیدی ایفا کرده و به عنوان مرجعی قابل اعتماد و بی‌طرف در زمینه نقش فناوری در کاهش و سازگاری با تغییر اقلیم شناخته شده است. رهبران IEEE از جمله سعید رحمان، رئیس سال ۲۰۲۳، راه‌حل‌های فناورانه را در COP30 و سمپوزیوم بین‌المللی دستیابی به اقلیم پایدار ارائه کردند. همچنین، گروه جوانان حرفه‌ای IEEE در هفته اقلیم نیویورک ۲۰۲۴ فعالیت‌هایی را برگزار کردند.

نتیجه‌گیری: مهندسی به عنوان نیرویی برای خیر

گزارش تأثیر اجتماعی ۲۰۲۵ IEEE نشان می‌دهد که جامعه جهانی مهندسان می‌تواند با به کارگیری تخصص خود، زندگی انسان‌ها را بهبود بخشد. sophia Muirhead، مدیر اجرایی IEEE، در این باره می‌گوید: «فناوری این قدرت را دارد که فرصت‌ها را گسترش دهد، جوامع را تقویت کند و زندگی‌ها را بهبود بخشد.» این گزارش همچنین نشان می‌دهد که اعضای IEEE به طور فزاینده‌ای به دلیل تمایل به «خدمت به جامعه جهانی» به این سازمان می‌پیوندند. برنامه‌های بشردوستانه نه تنها معنادار هستند، بلکه جوانان را جذب می‌کنند و به آن‌ها کمک می‌کنند هویت حرفه‌ای خود را بر پایه هدف و تأثیر شکل دهند. در نهایت، آینده مهندسی نه تنها با فناوری‌هایی که توسعه می‌دهیم، بلکه با مشکلاتی که انتخاب می‌کنیم حل کنیم، تعریف خواهد شد.