گفت‌وگو با استیو وینتر: عکاسی که حفاظت از گربه‌سانان بزرگ را تغییر داد

مقدمه

استیو وینتر (Steve Winter) یکی از برجسته‌ترین عکاسان حیات وحش جهان است که بیش از دو دهه از عمر حرفه‌ای خود را صرف ثبت تصاویر گربه‌سانان بزرگ (big cats) کرده است. او که برنده جوایز متعددی از جمله عکاس حیات وحش سال بی‌بی‌سی شده، در گفت‌وگویی با نشریه لایو ساینس (Live Science) به مناسبت انتشار کتاب جدیدش با عنوان «گربه‌سانان بزرگ» (Big Cats)، از تجربیات خود در نقاط مختلف جهان، از جنگل‌های بارانی تا ارتفاعات هیمالیا، سخن گفته است. این گفت‌وگو نه تنها روایتی از یک حرفه پرماجرا، بلکه نشان‌دهنده پیوند عمیق میان عکاسی مستند و علم حفاظت از تنوع زیستی است.

از عکاسی آماتور تا حرفه‌ای در ۳۴ سالگی

وینتر تا ۳۴ سالگی هیچ عکس حرفه‌ای از حیوانات نگرفته بود. او خود می‌گوید: «اگر کسی به من می‌گفت که قرار است ۲۵ سال از حرفه‌ات را با گربه‌سانان بزرگ کار کنی، می‌گفتم نه، من هیچ چیزی درباره گربه‌سانان بزرگ نمی‌دانم.» اما آنچه مسیر زندگی او را تغییر داد، یادگیری از دانشمندان و مردم محلی بود. او تأکید می‌کند که این همکاری، مهم‌ترین تحول در زندگی حرفه‌ای‌اش بوده است. این نکته نشان می‌دهد که عکاسی حیات وحش صرفاً ثبت تصویر نیست، بلکه نیازمند درک علمی از رفتار، بوم‌شناسی و زیستگاه گونه‌هاست.

عکس نمادین پوما در زیر تابلوی هالیوود

شاید مشهورترین اثر وینتر، عکس پوما (Puma concolor) معروف به P-22 در زیر تابلوی هالیوود باشد. این تصویر که با استفاده از دوربین‌های تله‌ای (camera traps) ثبت شد، نه تنها به یک نماد فرهنگی در لس‌آنجلس تبدیل شد، بلکه زمینه‌ساز ساخت بزرگ‌ترین گذرگاه حیات وحش جهان بر فراز بزرگراه ۱۰۱ کالیفرنیا شد. این گذرگاه که قرار است در دسامبر افتتاح شود، به حیوانات اجازه می‌دهد بدون خطر تصادف با وسایل نقلیه، بین زیستگاه‌های جداافتاده جابه‌جا شوند. وینتر می‌گوید: «فکر کردن به این موضوع شگفت‌انگیز است. P-22 در سرزمین مشاهیر، خودش یک سلبریتی شد. روز P-22 برگزار می‌شود و مدارس از حیات وحش شهری در برنامه درسی خود استفاده می‌کنند.»

داستان شکل‌گیری این عکس نیز شنیدنی است. وینتر در جلسه‌ای با جف سیکیچ، زیست‌شناس پارک ملی، پیشنهاد داد که اگر پومایی زیر تابلوی هالیوود عکاسی شود، می‌تواند داستان حیات وحش شهری را روایت کند. سیکیچ در ابتدا این ایده را غیرممکن دانست، اما هشت ماه بعد، خبر کشف P-22 را به وینتر داد. این اتفاق نشان می‌دهد که صبر و آینده‌نگری در عکاسی مستند تا چه حد حیاتی است.

افشای تجارت غیرقانونی ببر در معبد ببر تایلند

وینتر در ادامه فعالیت‌هایش به تایلند رفت تا از زیرگونه ببر هندوچینی (Panthera tigris corbetti) عکاسی کند. در نزدیکی محل کارش، معبدی بود که به «معبد ببر» (Tiger Temple) شهرت داشت. دانشمندان به او هشدار دادند که این مکان ممکن است در تجارت غیرقانونی اعضای بدن ببر و قاچاق آنها به لائوس و چین دست داشته باشد. وینتر با کنجکاوی به آنجا رفت و با نشانه‌های مشکوکی روبرو شد: تابلوی بزرگی با عنوان «حفاظت»، اما واقعیت این بود که آنها یک عملیات گردشگری ببر با درآمد سالانه حداقل ۳ میلیون دلار راه انداخته بودند. آنها ادعا می‌کردند همیشه ۱۵۰ ببر دارند، اما امکان نوازش توله‌ببرها و شیر دادن به آنها در تمام طول سال وجود داشت. وینتر می‌گوید: «اگر در حال پرورش ببر هستید، چه چیزی به دست می‌آورید؟ ببرهای بیشتر. پس چیزی در حال وقوع بود، زیرا نرخ مرگ و میر نمی‌توانست...»

گزارش‌های وینتر و همسرش شارون گویناپ (Sharon Guynup) در نهایت منجر به بسته شدن این معبد و تغییر قوانین مربوط به گربه‌سانان بزرگ در ایالات متحده شد. این نمونه‌ای آشکار از نقش عکاسی مستند در افشای فساد و حمایت از قانون‌گذاری حفاظتی است.

اهمیت علمی و حفاظتی

داستان وینتر فراتر از یک ماجراجویی شخصی است. عکس‌های او به دانشمندان کمک می‌کند تا جمعیت‌های گونه‌های در خطر انقراض را پایش کنند، رفتار آنها را مطالعه کنند و زیستگاه‌های بحرانی را شناسایی کنند. برای مثال، دوربین‌های تله‌ای که او در گذرگاه حیات وحش نصب کرده، داده‌های ارزشمندی درباره نحوه استفاده حیوانات از این سازه فراهم می‌کند. همچنین، عکس P-22 باعث شد که شهر لس‌آنجلس برنامه‌های آموزشی برای مدارس تدوین کند و موزه تاریخ طبیعی لس‌آنجلس نمایشگاه دائمی برای این پوما برپا کند. اینها همه نشان می‌دهد که یک تصویر خوب می‌تواند آگاهی عمومی را برانگیزد و سیاست‌گذاری را تغییر دهد.

چالش‌های پیش رو

با وجود موفقیت‌ها، وینتر نگران آینده گربه‌سانان بزرگ است. شکار غیرقانونی، تخریب زیستگاه، تجارت اعضای بدن و تغییرات اقلیمی همچنان تهدیدهای جدی برای این گونه‌ها هستند. او تأکید می‌کند که حفاظت از گربه‌سانان بزرگ نیازمند همکاری بین‌المللی، اجرای قوانین سخت‌گیرانه و آموزش جوامع محلی است. در کتاب «گربه‌سانان بزرگ»، وینتر و گویناپ نه تنها زیبایی این جانوران، بلکه شکنندگی آنها را نیز به تصویر می‌کشند و نشان می‌دهند که چگونه تلاش‌های حفاظتی می‌تواند مؤثر باشد.

نتیجه‌گیری

گفت‌وگو با استیو وینتر یادآور می‌شود که علم حفاظت از تنوع زیستی تنها در آزمایشگاه‌ها و مقالات علمی خلاصه نمی‌شود، بلکه به ابزارهای فرهنگی و هنری مانند عکاسی مستند نیاز دارد. تصاویر او پلی میان دانشمندان، سیاست‌گذاران و عموم مردم ایجاد کرده و توانسته است توجه جهانی را به سرنوشت گربه‌سانان بزرگ جلب کند. داستان P-22 و گذرگاه حیات وحش کالیفرنیا نمونه‌ای الهام‌بخش از این است که چگونه یک عکس می‌تواند جهان را تغییر دهد.